2011/191: Man klaagt dat cv's werkzoekenden op werk.nl openbaar toegankelijk zijn

Een werkzoekende moet zich inschrijven als werkzoekend bij het UWV. Hij doet dit via de website werk.nl. Hij ontdekt dat hij via de link 'werkgever' alle op de website geplaatste cv's – ook die van hem – kan inkijken. Hij vindt dit niet juist. De Nationale ombudsman wijst erop dat mensen die van de ondersteuning bij het zoeken naar werk via werk.nl gebruik maken, goed moeten weten waarvoor zij kiezen. De informatie over de mate van openbaarheid van persoonlijke gegevens is niet volledig, vindt hij. En iemand moet de mogelijkheid hebben om dit openbaar maken van zijn cv op werk.nl te weigeren. Het UWV zou er voor kunnen kiezen om cv's via een afgeschermd werkgeversgedeelte beschikbaar te stellen. Maar ook dan geldt dat dit voor de burger volkomen duidelijk moet zijn. Hij beveelt het UWV aan de processen bij de inschrijving op werk.nl en de Werkmap aan te passen zodat de privacy van werkzoekende beter worden gewaarborgd.

Instantie: UWV

Klacht:

verzoekers cv door een ieder via de link 'werkgever' op de website van het UWV in te zien

Oordeel: gegrond

Verzoeker werd in 2010 werkloos en moest zich daarom als werkzoekende inschrijven bij het UWV. Hij deed dit via de website ‘werk.nl’. Zijn cv werd toen ook op de website geplaatst. Op een later moment ontdekte verzoeker dat hij via de link 'werkgever' alle op de website geplaatste cv's – en dus ook dat van hem – kon inkijken. Verzoeker hoefde zich daarvoor niet als werkgever te identificeren, bijvoorbeeld door in te loggen.

Verzoeker klaagde erover dat iedereen de cv's van werkzoekenden op werk.nl kan inzien, ook niet-werkgevers. Het is daardoor mogelijk om gegevens van bekenden in te zien; ook als voor de optie 'anoniem' wordt gekozen lukt dat nog vrij gemakkelijk.

Naar het oordeel van de Nationale ombudsman mag het ontvangen van een uitkering niet afhankelijk worden gemaakt van het op deze wijze openbaar maken van persoonlijke gegevens. Voor iedere werkzoekende die ook een uitkering aanvraagt of al ontvangt moet helder zijn wat er met zijn cv gebeurt en in de huidige opzet – de informatie is in te zien door iedereen die dat wil – mag van het UWV worden verwacht dat het de burger nadrukkelijk wijst op de gevolgen die zijn verbonden aan het plaatsen van het cv. De burger moet dan ook de mogelijkheid hebben om dit openbaar maken van het cv op werk.nl te weigeren.

Ook zou het UWV kunnen overwegen de cv's nog slechts via een afgeschermd werkgeversgedeelte beschikbaar te stellen. In dat geval kunnen, naar het oordeel van de Nationale ombudsman, minder zware eisen worden gesteld en is het automatisch plaatsen van een cv op werk.nl minder bezwaarlijk. Maar ook in die situatie geldt dat het voor de burger volkomen duidelijk moet zijn wat er met zijn gegevens gebeurt en of hij een keuze heeft.

Norm: persoonlijke levenssfeer

De Nationale ombudsman geeft het UWV in overweging de processen rond de inschrijving op werk.nl en de Werkmap zodanig aan te passen dat de privacy van werkzoekenden beter wordt gewaarborgd dan nu het geval is. Verder wordt het UWV in overweging gegeven de informatieverstrekking zodanig te verbeteren dat voor iedere werkzoekende duidelijk is wat met zijn gegevens gebeurt.

Verzoeker klaagt erover dat zijn cv, dat op de website van het UWV is geplaatst omdat hij staat geregistreerd als werkzoekend, door een ieder via de link 'werkgever' is in te zien.

Bevindingen en beoordeling

Algemeen

I Bevindingen

Achtergronden van de klacht

Verzoeker werd in 2010 werkloos en moest zich daarom als werkzoekende inschrijven bij het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV). Hij deed dit via de website `werk.nl'. Zijn cv werd ook op de website geplaatst. Op een later moment ontdekte verzoeker dat hij via de link 'werkgever' alle op de website geplaatste cv's kon inkijken. Verzoeker hoefde zich daarvoor niet als werkgever te identificeren, bijvoorbeeld door in te loggen.

Verzoeker klaagde hierover bij het UWV; naar zijn mening was deze gang van zaken niet conform de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). Het UWV schreef verzoeker, in reactie op zijn klacht, dat de werkzoekende kan kiezen uit twee privacyniveaus. Als hij kiest voor 'anoniem' zijn de persoonlijke gegevens niet zichtbaar voor werkgevers. Ook als er via werk.nl een sollicitatie wordt verzonden zullen de persoonsgegevens niet worden meegezonden naar de werkgever. Als de werkzoekende kiest voor 'openbaar' worden de persoonsgegevens alleen getoond als de werkgever is ingelogd en met een vacature zoekt naar geschikte cv's. Een werkgever die niet is ingelogd of op trefwoord zoekt naar cv's, krijgt de persoonsgegevens van een cv niet te zien. Alleen de woonplaats zal dan zichtbaar zijn. Dit is wat ook te zien is via de optie 'werkgever'; het gaat dan alleen om de openbare cv's. Verder werd verzoeker verwezen naar het privacystatement van het UWV op de website werk.nl.

De klachtprocedure bij de Nationale Ombudsman

Op 29 november 2010 legde verzoeker zijn klacht voor aan de Nationale ombudsman. Hij schreef de Nationale ombudsman dat het vrij eenvoudig is om cv's van bekenden in te zien; ook zonder persoonsgegevens is het niet moeilijk om gegevens te herleiden tot personen. Hij wees erop dat 'openbaar' wil zeggen dat iedereen de gegevens kan inzien en dat dit bij 'anoniem' ook kan; alleen de NAW-gegevens zijn dan verborgen. De inhoud van het cv is echter door iedereen in te zien. Hij had het UWV duidelijk willen maken dat deze gang van zaken niet correct is, maar dat was hem niet gelukt. Verder wees verzoeker erop dat commerciële sites hiervoor andere oplossingen kennen.

Op 22 december 2010 legde de Nationale ombudsman de klacht en enkele nadere vragen voor aan het UWV. In reactie hierop liet het UWV weten dat een burger, die zich inschrijft als werkzoekende, zijn cv op de site plaatst en/of een uitkering aanvraagt, daarmee toestemming geeft voor het verwerken van zijn (persoons)gegevens. Dat is beschreven op de website onder het kopje 'Wet bescherming persoonsgegevens'. Het UWV geeft hiermee aan dat het gegevens verwerkt die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de taken van het UWV. Het UWV heeft hiervoor geen ondubbelzinnige toestemming van de burger nodig; de verwerking wordt gelegitimeerd door artikel 8, sub e Wbp.

Het plaatsen van een cv op werk.nl is een onderdeel van de dienstverlening van het UWV, zo gaf het UWV verder aan; zo kunnen burgers geholpen worden om zo snel mogelijk (weer) werk te vinden. Voor het plaatsen van een cv op de website is overigens wél ondubbelzinnige toestemming van de burger nodig. Vervolgens kan worden gekozen tussen twee opties: of het volledige cv inclusief naam en adres, of het cv zonder naam en adres in de databank plaatsen. De gegevens kunnen vervolgens altijd weer aangepast worden. Het Privacystatement op de site geeft duidelijk aan dat de gegevens die in het cv staan openbaar zijn voor anderen, dus ook voor iemand die niet is ingelogd met een werkgeversaccount, zo besloot het UWV zijn reactie.

Op 21 februari 2011 gaf het UWV een reactie op enkele nadere vragen van de Nationale ombudsman. Het UWV liet weten dat het voor een goede vervulling van de publiekrechtelijke taak van het UWV noodzakelijk is dat werkzoekenden en werkgevers elkaar kunnen vinden op een laagdrempelige manier. Dat betekent, naar de mening van het UWV, dat werkgevers zonder veel moeite te hoeven doen moeten kunnen zoeken in cv's van werkzoekenden en dat het UWV werkgevers hiervoor geen kosten in rekening brengt. Om de privacy van de werkzoekende te waarborgen kan deze kiezen tussen twee opties. Een commerciële site als Monsterboard.nl werkt op vergelijkbare wijze met vertrouwelijke en openbare cv's. Wel moet de werkgever betalen voor de diensten van dergelijke vacaturesites. Dat wil het UWV, als publieke organisatie, nu juist niet.

Verder gaf het UWV aan dat het Privacystatement verduidelijkt zou worden; het suggereerde nu blijkbaar dat voor het verwerken van gegevens toestemming moest worden gegeven aan het UWV. Zoals het UWV al eerder had aangegeven was dat, gezien de Wbp, echter niet nodig. Dat was echter anders met het plaatsen van het cv op werk.nl; hiervoor werd wél expliciet toestemming gevraagd door het UWV.

Het UWV kwam - opnieuw - tot de conclusie dat bij het plaatsen van cv's op werk.nl de privacy van burgers voldoende in acht wordt genomen.

De reacties van het UWV werden aan verzoeker voorgelegd. Op 11 maart 2011 werd zijn commentaar ontvangen. Verzoeker gaf aan dat het probleem voor hem vooral zat in de suggestie van het UWV dat alleen werkgevers inzage hebben in de cv's, terwijl het in werkelijkheid zo is dat iedereen die gegevens kan inzien.

Het UWV kon, naar verzoekers mening, met de huidige website en werkwijze nooit werken binnen de grenzen van de Wbp. Het is immers onmogelijk om te achterhalen wie deze gegevens bekijkt en gebruikt. De burger moet toestemming geven, maar vervolgens beroept het UWV zich op het privacystatement dat duidelijk aangeeft dat de gegevens op werk.nl openbaar zijn voor anderen, ook voor wie niet als werkgever is ingelogd.

Verder gaf verzoeker aan dat een organisatie die een dergelijke dienst aanbiedt - gratis of niet - ervoor moet zorgen dat die dienst op zorgvuldige en betrouwbare wijze wordt verleend. Het UWV had moeten zorgen voor een vorm van beveiliging, zodat alleen geregistreerde en als zodanig herkenbare werkgevers toegang hebben. Verzoeker zou het liefst zien dat een werkgever die interesse heeft in zijn cv, zijn verdere gegevens pas krijgt nadat hiervoor via het UWV om toestemming was gevraagd.

Ook wees verzoeker erop dat zijn contacten met het UWV nu eenmaal niet op een vrije keuze berusten en dat het openbaar maken van zijn gegevens hierdoor een dwingend karakter leek te hebben. Hij verwees in dit verband naar een bijlage, een mailing die hij in januari 2011 van het UWV had ontvangen. Hierin gaf het UWV aan dat was gecontroleerd of cv's van werkzoekenden op de juiste wijze op werk.nl staan; dat bleek lang niet altijd het geval te zijn. Aangezien de presentatie van het cv op werk.nl de kansen op werk vergroot, werden de aangeschreven werkzoekenden dringend verzocht dit zo goed en compleet mogelijk op internet te zetten. Vervolgens werd een aantal algemeen geformuleerde aandachtspunten genoemd. Eén van deze punten betrof anoniem geplaatste cv's. De benaderde werkzoekenden kregen het verzoek, hun cv op `openbaar' te zetten, zodat werkgevers gemakkelijk contact konden opnemen. Een werkgever moet immers op geen enkele manier een drempel ervaren om met werkzoekenden contact te kunnen leggen, zo schreef het UWV. Als het cv op anoniem bleef staan zou de werkgever eerst contact moeten opnemen met het UWV om een e-mailbericht naar de werkzoekende te kunnen sturen. Dat zou het verschil kunnen betekenen tussen een baan of werkzoekend blijven.

Op 28 maart 2011 werd van verzoeker nog een nadere toelichting ontvangen. Hij gaf aan dat het UWV de site werk.nl heeft en dat er daarnaast de Werkmap is. Die is alleen bereikbaar via werk.nl, waarbij met DigiD moet worden ingelogd.

Werk.nl heeft een vrijblijvend karakter, de Werkmap is minder vrijblijvend. Daar moet de werkzoekende allerlei gegevens invullen, waaronder ook gegevens voor het cv. Dat cv wordt vervolgens zichtbaar via werk.nl. Verzoeker had dat in eerste instantie niet gemerkt en daarom had hij tweemaal een cv aangemaakt (zowel op werk.nl als in de Werkmap). Later kwam hij erachter dat er twee cv's van hem te vinden waren op werk.nl. Zijn cv in de Werkmap had hij op openbaar gezet omdat hij ervan uitging dat dit cv niet voor iedereen zichtbaar zou zijn; dat bleek echter niet te kloppen, want ook dat cv stond op werk.nl en kon dus door iedereen worden ingezien.

Verzoeker stelde dan ook vast dat een werkzoekende, die gebruik maakt van de digitale werkmap, feitelijk niet kan voorkomen dat zijn cv op internet terechtkomt. Het hele proces zit namelijk vast aan de aanvraag om een uitkering.

Op 14 april reageerde het UWV op de vraag van de Nationale ombudsman, of het voor een werkzoekende die bij het UWV een uitkering wil aanvragen verplicht is om zijn cv op werk.nl te plaatsen. Het UWV gaf aan het wenselijk te achten dat de cv's van zoveel mogelijk werkzoekenden met een WW-uitkering op werk.nl worden geplaatst, dit in het belang van een adequate matching tussen vraag en aanbod. De werkzoekende heeft echter wel de keuze; de werkcoach moet toestemming vragen aan de werkzoekende om diens cv op werk.nl te plaatsen. Indien de werkzoekende toestemming geeft vraagt de werkcoach vervolgens aan de werkzoekende of het cv openbaar of anoniem op werk.nl gezet moet worden.

Voor het plaatsen van het cv op werk.nl is dus uitdrukkelijke toestemming van de werkzoekende vereist en het is geen verplichting om het cv op werk.nl te plaatsen. Het wel of niet plaatsen van het cv op werk.nl staat los van het recht op een WW-uitkering, zo besloot het UWV de reactie op dit punt.

Verzoeker werd gevraagd om een reactie op het voorgaande. Hij gaf aan dat zijn werkcoach niet had gevraagd om toestemming voor publicatie van zijn cv op internet. Dat was ook niet zo zinvol geweest, want die informatie komt op een geheel andere manier op internet terecht, namelijk via de Werkmap. En die Werkmap, waarin de werkzoekende met zijn DigiD moet inloggen en waarin hij allerlei zaken dient te regelen rond het zoeken van werk en het aanvragen van een uitkering, is rechtstreeks gekoppeld aan werk.nl. Als hij in de Werkmap een cv aanmaakt is dit cv ook direct te zien op werk.nl. Doordat werkzoekenden met hun DigiD moeten inloggen krijgen zij de indruk dat hun gegevens veilig zijn. De realiteit is echter, dat het cv op een openbare site terechtkomt.

Wat de koppeling tussen het aanvragen van een uitkering en het plaatsen van een cv op internet betreft: blijkbaar ziet het UWV over het hoofd dat het aanmaken van een cv onderdeel uitmaakt van de digitale inschrijving en zonder deze procedure te doorlopen kan ook geen uitkering worden aangevraagd, zo besloot verzoeker zijn reactie.

Op 21 juni 2011 gaf het UWV een reactie op het verslag van bevindingen. Ter verduidelijking werd nog opgemerkt dat het UWV WERKbedrijf in een overgangsfase zit; de dienstverlening zal in toenemende mate via het digitale kanaal gaan verlopen en niet meer via de vestigingen. Als de aanvraag wordt gedaan bij een bezoek aan een vestiging van het UWV WERKbedrijf geldt, dat de werkcoach toestemming moet vragen voor plaatsing van het cv op werk.nl. In de nieuwe situatie, die nu nog niet op alle locaties volledig is bereikt, zal aan het einde van de aanvraag of werkintake worden gevraagd in welke vorm het cv op werk.nl moet worden geplaatst, openbaar of anoniem. De aanvrager/werkzoekende kan er daarbij niet voor kiezen om het cv níet op werk.nl te laten plaatsen.

Verder gaf het UWV aan zich te beraden op de vraag, of de huidige situatie rond de inzage in cv's wenselijk is of dat overgegaan moet worden tot het creëren van een afgeschermd werkgeversgedeelte. Ten slotte benadrukte het UWV, van mening te zijn dat het de publiekrechtelijke taak goed kan vervullen als werkgevers en werknemers elkaar op een laagdrempelige wijze kunnen vinden.

Eigen onderzoek Nationale ombudsman

Tijdens het onderzoek naar deze klacht heeft de Nationale ombudsman ook eigen onderzoek verricht op de website werk.nl van het UWV. De hierna opgenomen informatie is vooral afkomstig van dit onderzoek. Het gaat om gegevens zoals deze in de periode maart/april 2011 op de website van het UWV waren opgenomen.

De inschrijving als werkzoekende en het aanvragen van een uitkering

Iedereen die dat wil kan op werk.nl een cv aanmaken. Werkzoekenden kunnen zich ook inschrijven bij het UWV WERKbedrijf, namelijk als zij ondersteuning willen van een werkcoach. Als de werkzoekende ook een uitkering wil aanvragen moet deze zich ook eerst inschrijven bij het WERKbedrijf. De inschrijving gebeurt met een digitaal formulier `Inschrijven werk'; om in te kunnen loggen heeft de werkzoekende een DigiD nodig. Om met het invullen te kunnen beginnen, moet de werkzoekende de Algemene voorwaarden van het digitale inschrijfformulier accepteren. Als hij dat niet doet, kan hij niet verder gaan met het invullen.

Nadat alle benodigde gegevens zijn ingevuld kan de werkzoekende aangeven of hij ook een uitkering wil aanvragen. Via de pagina `Aanvraag WW' kan hij de verdere gegevens vermelden. Enkele dagen na verzending van de inschrijving en de eventuele uitkeringsaanvraag dient de werkzoekende een afspraak te maken met een werkcoach van het UWV.

Het is ook mogelijk om de inschrijving als werkzoekende en aanvraag om een uitkering bij een vestiging van het UWV WERKbedrijf te doen, maar ook dan moet dat via internet gebeuren.

Zoeken in cv's op werk.nl

In het werkgeversgedeelte van werk.nl kan, op trefwoord, eenvoudig naar cv's worden gezocht. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om cv's te vinden van werkzoekenden die bij een bepaalde werkgever in dienst zijn of in dienst zijn geweest. Ook kan worden gezocht op gewenste werklocatie, wat in de regel betekent dat daarmee op woonplaats wordt gezocht. Een eenvoudige zoekopdracht levert al snel soms zeer gedetailleerde informatie op over personen: de werkgevers en ex-werkgevers, genoten opleidingen, persoonlijke interesses en de thuissituatie. Er is slechts één beperking: naam, adres en telefoonnummer zijn niet zichtbaar, tenzij de eigenaar van het cv dergelijke gegevens bijvoorbeeld heeft opgenomen in het gedeelte voor vrije tekst. Zo blijkt dat sommige werkzoekenden hun voor- en achternaam hebben opgegeven als kenmerk, met als gevolg dat deze gegevens zichtbaar zijn en erop kan worden gezocht.

Om de gegevens van bijvoorbeeld een bekende te vinden moet wel enige moeite worden gedaan, maar als hij/zij zijn cv op werk.nl heeft geplaatst zal dat meestal wel lukken. En daarmee wordt dan toegang verleend tot soms zeer persoonlijke informatie.

De Werkmap

Op werk.nl wordt de Werkmap als volgt omschreven:

"De Werkm@p is een handig hulpmiddel bij uw zoektocht naar werk.

In de Werkm@p kunt u:

- uw cv plaatsen;

- zoeken naar vacatures op werk.nl;

- uw eigen acties plannen en bijhouden;

- gegevens van personen uit uw netwerk bewaren;

- documenten bewaren.

Bent u ingeschreven als werkzoekende bij het WERKbedrijf? Heeft u een WW-uitkering via UWV? Of ontvangt u een bijstandsuitkering via de gemeentelijke sociale dienst (GSD)? Dan kunt u via de Werkm@p digitaal communiceren met uw contactpersoon bij het WERKbedrijf, UWV of gemeente."

Een commerciële site

Bij de veel gestelde vragen op de site van 'Monsterboard' wordt het volgende aangegeven:

"…"Ik wil niet dat iedereen zomaar mijn gegevens op het internet ziet staan!"

Vooropgesteld: jouw CV wordt niet openbaar gemaakt, maar kan alleen gelezen worden door werkgevers die daarvoor toegang gekocht hebben via Monsterboard.nl. Vrienden, buren en andere bezoekers kunnen jouw CV dus nooit zien!

En nóg belangrijker: op Monsterboard.nl kun je er voor kiezen om je contactgegevens vertrouwelijk op te slaan. Als je deze optie hebt aangevinkt, dan kunnen werkgevers je CV nog wel bekijken, maar zullen je contactgegevens, je referenties en de naam van je huidige werkgever niet zichtbaar zijn. Als geïnteresseerde werkgevers contact met je willen opnemen, dan zal dat gebeuren via een anoniem Monster e-mailadres dat het bericht automatisch doorstuurt naar jouw eigen e-mailadres. Dit is het e-mailadres dat onder 'Mijn Profiel' in je My Monster account staat.

Werkgevers kennen jouw naam of e-mailadres dus niet. Pas als je reageert op de uitnodiging van het bedrijf, zullen ze uiteindelijk weten wie je bent. Maar dat is niet zo gek natuurlijk. Je kunt niet eeuwig anoniem blijven voor het bedrijf waar je uiteindelijk wilt gaan werken…

Ook als je zelf solliciteert via de link Solliciteer Direct onderaan een vacature, dan zijn je vertrouwelijke gegevens wel voor dat ene bedrijf te lezen, zodat ze je kunnen bereiken als ze geïnteresseerd in je zijn. Want ook hiervoor geldt dat je natuurlijk onmogelijk anoniem kunt solliciteren.

Maar zolang jij dus niet zelf een bepaald bedrijf benadert, zal niemand weten dat jouw naam bij jouw CV hoort. Een prettig idee voor veel werkzoekenden…"

Overige informatie

Het Privacy Statement van het UWV

Met de aanmelding voor de cv- en vacaturebank en/of de inschrijving als werkzoekende en de aanvraag om een uitkering geeft de werkzoekende toestemming voor het verwerken van zijn (persoons)gegevens, zo wordt in het Privacy Statement op werk.nl aangegeven. Om voor werkzoekenden een passende werkgever te vinden is het invoeren van persoonlijke gegevens noodzakelijk. Deze worden vergeleken met de functie-eisen die werkgevers stellen. De werkzoekende bepaalt zelf in welke mate zijn persoonsgegevens via werk.nl aan derden bekend worden gemaakt. Er zijn drie opties. Als de werkzoekende kiest voor `uitsluitend zoeken' worden zijn gegevens niet aan anderen verstrekt. Als hij echter zelf reageert op een vacature, worden zijn gegevens wel zichtbaar voor de werkgever. Ook kan gekozen worden voor alleen het cv, zonder naam en adres. Derden kunnen dan wel gegevens vinden, maar niet naam, adres of telefoonnummer. Als de werkzoekende zelf reageert op een vacature, zijn zijn gegevens wel zichtbaar voor de werkgever. De derde optie, `openbaar', houdt in dat derden die via werk.nl naar personeel of vacatures zoeken alle gegevens van de werkzoekende kunnen vinden, dus ook naam, adres en telefoonnummer.

De werkzoekende kan zijn gegevens altijd aanpassen. Als hij niet meer inlogt zullen ze na tweehonderd dagen van werk.nl worden verwijderd. Uitschrijven is ook mogelijk.

Art. 8. Wet bescherming persoonsgegevens

"Persoonsgegevens mogen slechts worden verwerkt indien:

a. de betrokkene voor de verwerking zijn ondubbelzinnige toestemming heeft verleend;

(…)

e. de gegevensverwerking noodzakelijk is voor de goede vervulling van een publiekrechtelijke taak door het desbetreffende bestuursorgaan dan wel het bestuursorgaan waaraan de gegevens worden verstrekt…"

II Beoordeling

Verzoeker klaagt erover dat zijn cv, dat op de website van het UWV is geplaatst omdat hij staat geregistreerd als werkzoekend, door een ieder via de link 'werkgever' is in te zien.

Het is een vereiste van behoorlijk overheidsoptreden dat grondrechten worden gerespecteerd. Het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer is neergelegd in verdragen en de Grondwet. Dit vereiste houdt ook in dat een bestuursorgaan de privacy van burgers, die van dat bestuursorgaan afhankelijk zijn, dient te beschermen en alle maatregelen neemt die nodig zijn om te voorkomen dat privacygevoelige gegevens van burgers openbaar worden.

De Nationale ombudsman zal hierna ingaan op twee kwesties, te weten het plaatsen van een cv op werk.nl door een werkzoekende en de situatie van de werkzoekende die ook een uitkering aanvraagt of al ontvangt.

Het plaatsen van een cv op werk.nl

Iedereen die dat wil kan een cv plaatsen op werk.nl. Het kan bijvoorbeeld gaan om mensen die weer aan de slag willen na een tijd niet te hebben gewerkt of mensen die wel werk hebben, maar een andere baan zoeken. Deze groep kan kiezen uit een aantal vacaturesites; naast werk.nl zijn er nog diverse (meestal commerciële) initiatieven op internet te vinden. In de meeste gevallen kan de werkzoekende zich daar gratis inschrijven; de werkgever betaalt vaak wel voor deze diensten. Inschrijving bij werk.nl is gratis, ook voor werkgevers.

Als een werkzoekende van het UWV WERKbedrijf ondersteuning wil bij het zoeken naar werk, kan hij zich hiernaast als werkzoekende registeren. Ook dan komt zijn cv op werk.nl. Aangezien burgers die van deze diensten gebruik maken feitelijk een vrije keuze hebben, acht de Nationale ombudsman het in deze situatie niet bezwaarlijk dat het cv op een door iedereen te raadplegen website wordt geplaatst. Wel is van belang dat de burger weet waarvoor hij kiest. De Nationale ombudsman is van oordeel dat de informatie die nu door het UWV wordt verstrekt niet voldoende duidelijk is, zodat geen sprake is van 'informed consent'. Daaronder wordt in deze situatie verstaan dat de burger, die het UWV toestemming geeft om zijn gegevens op werk.nl te plaatsen, die toestemming heeft kunnen baseren op volledige en juiste informatie over het gebruik en de mate van openbaarheid van deze gegevens. Het UWV heeft, door het ontbreken van 'informed consent', niet behoorlijk gehandeld.

Het aanvragen of ontvangen van een uitkering

De werkzoekende die van het UWV een WW-uitkering wil ontvangen dient zich ook als werkzoekende in te schrijven bij het UWV WERKbedrijf; hierna kan hij een uitkering aanvragen. Het UWV heeft aangegeven dat de werkcoach de werkzoekende toestemming vraagt voor het plaatsen van diens cv op werk.nl. Verder heeft de werkzoekende dan de keuze of het cv openbaar of anoniem op werk.nl geplaatst wordt.

Verzoeker heeft daarentegen aangegeven dat de werkcoach hem niet om toestemming heeft gevraagd en dat dat ook weinig zinvol zou zijn; bij het invullen van de Werkmap komt het cv automatisch op werk.nl. Dat dit zo is heeft de Nationale ombudsman, aan de hand van de informatie op werk.nl, zelf ook kunnen vaststellen.

Wellicht is het zo dat, in de visie van het UWV, voor de uitkeringsgerechtigde geen verplichting bestaat om zijn cv openbaar te maken, de realiteit lijkt echter anders te zijn. Ook is de Nationale ombudsman gebleken dat het UWV WERKbedrijf het plaatsen van het cv op de website - voorzien van zoveel mogelijk informatie - stimuleert en van werkzoekenden verwacht dat zij van die mogelijkheid gebruik maken.

Het lijkt er verder op, dat bij veel gebruikers van werk.nl niet bekend is dat de in het cv opgenomen informatie zo gemakkelijk te vinden is, ook door niet-werkgevers. Dat kan onder meer worden afgeleid uit het feit dat sommige werkzoekenden wel heel persoonlijke informatie hebben opgenomen of het cv hebben aangeduid met hun voor- en achternaam.

Naar het oordeel van de Nationale ombudsman mag het ontvangen van een uitkering niet afhankelijk worden gemaakt van het op deze wijze openbaar maken van persoonlijke gegevens. Voor iedere werkzoekende die ook een uitkering aanvraagt of al ontvangt moet helder zijn wat er met zijn cv gebeurt en in de huidige opzet - de informatie is in te zien door iedereen die dat wil - mag van het UWV worden verwacht dat het de burger nadrukkelijk wijst op de gevolgen die zijn verbonden aan het plaatsen van het cv. De burger moet dan ook de mogelijkheid hebben om dit openbaar maken van het cv op werk.nl te weigeren.

Ook zou het UWV kunnen overwegen de cv's nog slechts via een afgeschermd werkgeversgedeelte beschikbaar te stellen. In dat geval kunnen, naar het oordeel van de Nationale ombudsman, minder zware eisen worden gesteld en is het automatisch plaatsen van een cv op werk.nl minder bezwaarlijk. Maar ook in die situatie geldt dat het voor de burger volkomen duidelijk moet zijn wat er met zijn gegevens gebeurt en of hij een keuze heeft.

De Nationale ombudsman oordeelt dat de gedraging niet behoorlijk is. Hij ziet aanleiding aan dit rapport een aanbeveling te verbinden.

Conclusie

De klacht over de onderzochte gedraging van het UWV is gegrond wegens schending van het vereiste dat grondrechten moeten worden gerespecteerd, in dit geval het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer.

Aanbeveling

De Nationale ombudsman geeft het UWV in overweging de processen rond de inschrijving op werk.nl en de Werkmap zodanig aan te passen dat de privacy van werkzoekenden beter wordt gewaarborgd dan nu het geval is. Verder wordt het UWV in overweging gegeven de informatieverstrekking zodanig te verbeteren dat voor iedere werkzoekende duidelijk is wat met zijn gegevens gebeurt.

Onderzoek

Op 29 november 2010 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift met een klacht over een gedraging van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen.

Naar deze gedraging, die wordt aangemerkt als een gedraging van de Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, werd een onderzoek ingesteld.

In het kader van het onderzoek werd het UWV verzocht op de klacht te reageren en een afschrift toe te sturen van de stukken die op de klacht betrekking hebben.

Vervolgens werd verzoeker in de gelegenheid gesteld op de verstrekte inlichtingen te reageren.

Het resultaat van het onderzoek werd als verslag van bevindingen gestuurd aan betrokkenen.

Verzoeker en het UWV deelden mee zich met de inhoud van het verslag te kunnen verenigen.

De reactie van het UWV gaf aanleiding het verslag aan te vullen.

2

2010.13021

de Nationale ombudsman,

dr. A.F.M. Brenninkmeijer

de Nationale ombudsman

Publicatiedatum
Rapportnummer
2011/191