Marianne (niet de echte naam) wordt samen met een man verdacht van het lastigvallen van een andere vrouw. De strafrechter veroordeelt de man. Bij Marianne loopt het anders. Het Openbaar Ministerie (OM) besluit haar niet verder te vervolgen.
Toch voelt de zaak voor Marianne niet klaar. Want het OM gebruikt bij die beslissing code 41. Met zo’n code legt het OM vast hoe ze de zaak afgehandeld hebben. Code 41 betekent dat iemand volgens het OM maar een klein aandeel had in wat er is gebeurd.
Niet genoeg bewijs
Marianne is het daar niet mee eens. Zij zegt dat zij helemaal geen rol had bij het lastigvallen. Daarom vraagt zij om de code te veranderen. Zij wil dat op papier komt te staan dat er niet genoeg bewijs tegen haar is. Volgens haar zou een strafrechter haar dan ook niet kunnen veroordelen.
Het OM wijst haar verzoek af. Voor Marianne blijft onduidelijk waarom. Zij wil weten waarom het OM toch vindt dat zij een aandeel had. Daarom neemt zij contact op met de Nationale ombudsman. Zij vraagt ons om naar de beslissing van het OM te kijken.
Het is niet aan ons om iets te zeggen over de juistheid van de beslissing en welke code het beste past. Wel kijken wij of het OM goed uitlegt waarom zij voor een bepaalde code kiest. En of die keuze redelijk te volgen is. Dat doen wij ook als het OM weigert om een code te veranderen.
Betere uitleg is nodig
In eerste instantie vinden wij de uitleg van het OM niet voldoende. Het OM legt niet duidelijk genoeg uit hoe zij de rol van Marianne ziet. Ook is niet helder genoeg waarom het OM vindt dat een veroordeling mogelijk was geweest. Daarom vragen wij om een betere uitleg. Daarbij stellen wij vragen en wijzen wij op de argumenten van Marianne.
Daarna komt het OM met een uitgebreide reactie. Die maakt duidelijker waarom het OM bij code 41 blijft. Ook legt het OM beter uit waarom zij vindt dat een veroordeling haalbaar zou zijn geweest. Na deze uitleg heeft Marianne meer duidelijkheid.
Ik vind het belangrijk dat het OM goed uitlegt waarom ze toch vasthoudt aan een bepaalde code. Zeker als iemand zegt dat die code niet klopt. De overheid hoeft een beslissing niet altijd te veranderen. Maar zij moet wel duidelijk maken waarom die beslissing redelijk is. Pas dan weet iemand waar zij aan toe is.
Deze column is verschenen in De Telegraaf van 18 juli 2026. De persoon op de foto is niet de persoon uit de tekst.
