De ombudsman behandelt geen klachten van raadsleden over het optreden van burgemeester, wethouders of ambtenaren, consumentenklachten of klachten over woningbouwcorporaties.
Gemeenten, en gemeenschappelijke regelingen, provincies en waterschappen kunnen zich aansluiten bij de Nationale ombudsman.
Een aansluiting gaat altijd per 1 januari in en duurt minimaal een jaar. Het raadsbesluit dat is genomen over aansluiting bij de Nationale ombudsman, moet voor 1 juli in het voorafgaande jaar toegezonden worden aan de Nationale ombudsman. Alleen als de lokale ombudsman niet meer bestaat, is de Nationale ombudsman van rechtswege bevoegd. Zo wordt voorkomen dat er voor burgers een gat in de rechtsbescherming ontstaat
Ja. Het tarief voor klachtbehandeling door de Nationale ombudsman wordt vastgesteld door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Per 1 januari 2025 is dat € 0,2845 per inwoner. Het tarief voor klachtbehandeling door een eigen, lokale ombudsman wordt vastgesteld door de gemeenteraad en varieert per gemeente.
Ja, dat kan. Bijna 20 procent van de gemeenten is aangesloten bij een lokale of regionale ombudsman of -commissie. Bijvoorbeeld de gemeenten Groningen, Amsterdam, Den Haag, Nijmegen en Rotterdam, Utrecht en Eindhoven.
Gemeenschappelijke regelingen kunnen geen eigen ombudsman benoemen. Ze moeten zich aansluiten bij een van de ombudsmannen van de aan de regeling deelnemende gemeenten. Een besluit van het algemeen bestuur is verplicht. Bij de instelling van een eigen, lokale ombudsman is de gemeenschappelijke regeling waar de gemeente deel van uitmaakt niet automatisch bij die eigen, lokale ombudsman aangesloten. Is de gemeenschappelijke regeling niet aangesloten bij een lokale of regionale ombudsman of -commissie? Dan is de Nationale ombudsman van rechtswege bevoegd.
Kiest de gemeenteraad voor een eigen ombudsvoorziening per 1 januari 2027? Dan moet de raad daarover voor 1 juli 2026 een besluit nemen. Dit raadsbesluit stuurt de gemeente zo snel mogelijk op naar de Nationale ombudsman.