Een man werd op Eindhoven Airport door de Koninklijke Marechaussee (KMar) geselecteerd voor een paspoortcontrole. Voor zover hij kon zien, werden er alleen mensen met een donkere huidskleur geselecteerd. De man dacht dat er sprake was van etnisch profileren. Direct na de controle deelde hij dit op sociale media. Hierop volgde veel media-aandacht.
De man diende ook een klacht in bij de KMar. De KMar vond de klacht van de man gegrond, omdat de schijn van etnisch profileren niet was vermeden. Maar de KMar oordeelde niet dat er sprake was van etnisch profileren. De man werd namelijk geselecteerd voor een Mobiel Toezicht Veiligheid (MTV) controle. Tijdens de klachtbehandeling bleek dat er vertrouwelijke politie-informatie over geldsmokkel ten grondslag lag aan die controle. Op basis van de politie-informatie waren er selectiecriteria opgesteld en de man voldeed aan die criteria.
In de eindbrief aan de man merkte de KMar nog op dat de man disproportioneel had gereageerd door direct na de controle een bericht te plaatsen op sociale media.
De man was niet tevreden met de reactie van de KMar. Samen met een aantal andere partijen startte hij een procedure bij de rechter. Zij wonnen de rechtszaak. De rechter oordeelde dat de werkwijze van de KMar, waarbij etniciteit onderdeel is van een selectieprofiel, discriminerend was.
Ook diende de man een klacht in bij de Nationale ombudsman. Hij klaagde dat hij etnisch was geprofileerd tijdens de controle. Verder klaagde hij over de klachtbehandeling door de KMar. De man vond dat de KMar hem tijdens de klachtenprocedure had ontmoedigd om zijn klacht door te zetten en voor te leggen aan de onafhankelijke klachtencommissie. Ook vond hij het niet terecht dat de KMar in de eindbrief een opmerking had gemaakt over zijn bericht op sociale media.
Ten slotte klaagde de man erover dat de KMar bij zijn controle buiten haar bevoegdheden trad. Want hij was gecontroleerd op basis van politie-informatie over internationale geldsmokkel. Maar MTV-controles moeten het bestrijden van illegale migratie als doel hebben, niet het bestrijden van internationale criminaliteit.
De Nationale ombudsman heeft deze klachtpunten onderzocht. Het eerste klachtonderdeel, over etnisch profileren, vindt hij gegrond. Want de rechter had al geoordeeld dat de werkwijze van de KMar discriminerend was. Hiermee staat het volgens de ombudsman vast dat de man etnisch geprofileerd is. Tijdens het onderzoek van de ombudsman heeft ook de KMar dit erkend. Dat vindt de ombudsman positief.
De ombudsman geeft geen oordeel over de vraag of de man ontmoedigd is om zijn klacht door te zetten. Want de verklaringen van de man en de KMar verschillen over wat er precies gezegd is tijdens de klachtenprocedure.
De ombudsman vindt de klacht over de opmerking van de KMar over het bericht op sociale media wel gegrond. De man had het recht om het bericht te plaatsen. Volgens de ombudsman moet een overheidsinstantie zo'n bericht kunnen incasseren en zich hierover in een klachtenprocedure niet uitlaten.
De klacht over het gebruik van bevoegdheden door de KMar vindt de ombudsman ook gegrond. Want op basis van het MTV moeten controles bedoeld zijn om "illegaal verblijf" te bestrijden. En nu had de controle (ook) te maken met het bestrijden van internationale criminaliteit. Hiermee lopen de taken van de KMar door elkaar. De ombudsman vindt dit niet transparant.
