Voor burgers van Bonaire, Saba en Sint Eustatius is veel medisch-specialistische zorg niet aanwezig. Zij moeten voor deze zorg reizen naar een andere locatie. Dit heet een medische uitzending en wordt geregeld door de directie Zorg en Jeugd Caribisch Nederland (ZJCN) van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Uit onderzoek dat de Nationale ombudsman heeft gedaan blijkt dat er drie hoofdpunten zijn waarop burgers uit Caribisch Nederland problemen ervaren bij hun medische uitzending. Ze worden onvoldoende geïnformeerd over hun uitzending, er is te weinig oog voor hun behoeften en de klachtenprocedure functioneert niet goed.
Klachten blijven komen
Al jarenlang heeft de Nationale ombudsman aandacht voor de positie van burgers van Caribisch Nederland bij medische uitzendingen. Toch ontvangt hij nog steeds klachten over de gang van zaken rondom medische uitzendingen. Dit was aanleiding voor het onderzoek naar de knelpunten die burgers van Bonaire, Saba en Sint Eustatius ervaring bij hun medische uitzending.
Een lange weg
Op basis van de ervaringen die burgers en zorgprofessionals met de Nationale ombudsman hebben gedeeld, zijn er drie hoofdpunten naar boven gekomen:
Burgers worden onvoldoende geïnformeerd
De informatieverstrekking aan burgers over zowel de praktische als de procedurele kanten van een medische uitzending (voor, tijdens en na) moet worden verbeterd. Burgers geven aan dat het lang duurt voordat zij, na de verwijzing van hun arts, daadwerkelijk op medische uitzending gaan. Ze hebben geen inzicht in de status van hun aanvraag, het verdere verloop van het proces en ze krijgen pas laat te horen wanneer zij moeten vertrekken. Afwijzingen van een medische uitzending worden onvoldoende gemotiveerd en burgers zijn niet altijd op der hoogte van de mogelijkheid om bezwaar aan te tekenen tegen de afwijzing.
Te weinig oog voor de behoeften van burgers
ZJCN houdt bij het beoordelen van een aanvraag en het regelen van een medische uitzending te weinig rekening met de behoeften van de burgers. Het doelmatig en rechtmatig uitvoeren van de procedures is vaak leidend. Ook is het voor burgers moeilijk om in contact te komen met een ZJCN-medewerker die in de positie zit om maatwerk te leveren. Dit zorgt ervoor dat burgers zich vaak niet serieus genomen voelen wanneer zij hun behoeften en zorgen uitspreken.
De klachtenprocedure functioneert niet goed
Uit gesprekken blijkt dat veel burgers geen klacht durven indienen. Ze voelen zich te afhankelijk van ZJCN en te onzeker in de relatie. Daarnaast weten burgers niet hoe en waar ze een klacht kunnen indienen. Als het al lukt om een klacht in te dienen, zijn burgers ontevreden over het verloop van de klachtenprocedure en de uiteindelijke uitkomst Ten slotte ontvangen burgers niet altijd een reactie op hun klacht. Er is een externe klachtenadviescommissie, maar de rol van deze commissie in de klachtenprocedure is beperkt.
Op al deze punten heeft de Nationale ombudsman aanbevelingen gedaan aan ZJCN om het proces rondom medische uitzendingen voor burgers te verbeteren.
