Onderzoeksagenda

De Nationale ombudsman geeft bijzondere aandacht aan schulden en armoede, toegang tot voorzieningen, bescherming van rechten, inspraak en participatie en digitalisering.
De keuze voor deze vijf thema's is gebaseerd op zijn visie en missie, klachteninstroom en maatschappelijke ontwikkelingen voor de periode 2017-2021. In de onderzoeksagenda worden de onderzoeken uit eigen beweging benoemd die wij in 2017 in ieder geval zullen uitvoeren.


1. Schulden en armoede

Een groeiend aantal mensen heeft moeite om financieel rond te komen. Een laag inkomen kan op allerlei manieren worden aangevuld door de gemeente of rijksoverheid. Dit zijn ingewikkelde regelingen. De Nationale ombudsman heeft al langere tijd aandacht voor mensen die financiële problemen hebben.

Onderzoeken in 2017:

  • Knelpunten van vrouwen in de vrouwenopvang

    De ombudsman maakt inzichtelijk tegen welke (met name financiële) knelpunten vrouwen in de opvang aanlopen. Hij doet aanbevelingen voor verbeteringen.
    november 2016 - juni 2017

  • Uitvoeringspraktijk gemeentelijke schuldhulpverlening

    In 2016 onderzocht de Nationale ombudsman ervaringen van mensen met de gemeentelijke schuldhulpverlening. In 2017 toetst hij de uitvoeringspraktijk bij een aantal gemeenten.
    september 2017 – december 2017


Eerdere onderzoeken:

Nieuwsbericht 25 januari 2017

Ombudsman: bescherm de beslagvrije voet ook bij bankbeslag

De Nationale ombudsman Reinier van Zutphen wil dat overheidsinstanties en gerechtsdeurwaarders ook bij bankbeslag de beslagvrije voet respecteren. Op dit moment hoeven zij dit niet, omdat het niet in de wet vastgelegd is. Hierdoor kunnen schuldenaren onder…
Lees meer
Nieuwsbericht 23 februari 2017

Minder burgers ten onrechte gegijzeld na verbetermaatregelen

Mensen met openstaande boetes die geen geld hebben om te betalen, worden nauwelijks meer gegijzeld als dwangmiddel. Terwijl in 2014 nog 200.000 vorderingen tot gijzeling werden gedaan, is dat aantal in 2016 (van juli 2015-december 2016) teruggelopen tot 78…
Lees meer

2. Toegang tot voorzieningen

De overheid is er voor de mensen, maar dat werkt in de praktijk wel eens anders uit. Niet iedereen wordt vanzelfsprekend gehoord of gezien en soms worden mensen zelfs uitgesloten van voorzieningen door (onbedoelde) drempels.

Onderzoeken in 2017:

  • Klachtenbehandeling sociaal domein

    Dit onderzoek is inmiddels afgerond. Veel gemeenten zijn nog te afwachtend bij het herkennen, oplossen of voorkomen van klachten en problemen over zorg, jeugdhulp en begeleiding naar werk. De ombudsman maakte voor gemeenten een handreiking met (aangescherpte) regels voor behoorlijke klachtenbehandeling. De ombudsman heeft aangeboden een rol te spelen in het rijksbrede programma sociaal domein.
    juni 2016 – 2 maart 2017

  • Knelpunten op het snijvlak van Wmo, Wlz en eventueel de Jeugdwet

    De Nationale ombudsman ontvangt geregeld klachten van mensen die afhankelijk zijn van de Wmo, Wlz of de Jeugdwet en van het kastje naar de muur worden gestuurd.
    juli 2017-december 2017


Eerdere onderzoeken:

Nieuwsbericht 23 maart 2016

Burger weet niet waar hij aan toe is bij eigen bijdrage Wmo

Burgers krijgen nauwelijks of geen informatie van hun gemeente over de hoogte van de eigen bijdrage voor hun ondersteuning. Hierdoor worden zij maanden later overvallen door soms zeer hoge facturen die zij niet zomaar kunnen betalen. Dit concludeert de Nat…
Lees meer

3. Digitalisering

De overheid digitaliseert in hoog tempo. De Nationale ombudsman ontvangt klachten over identiteitsfraude, over niet kloppende gegevens en over gegevens die niet goed zijn gekoppeld. Daarnaast ontvangt de ombudsman klachten van mensen die niet met de overheid kunnen communiceren en dreigen te worden uitgesloten van overheidsvoorzieningen. Deze ontwikkeling vraagt van de overheid de alertheid dat mensen niet systematisch worden uitgesloten.

Onderzoeken in 2017:

  • Mijnoverheid.nl

    De ombudsman krijgt geregeld klachten over de Berichtenbox van MijnOverheid. Met dit onderzoek brengt hij de knelpunten in kaart die burgers ervaren en onderzoekt hij welke verbeteringen mogelijk zijn.
    januari 2017 – juni 2017

  • Digitalisering: een overzicht

    De ombudsman bundelt zijn onderzoeken en aanbevelingen over digitalisering.
    juni 2017 – oktober 2017


Eerdere onderzoeken:

Nieuwsbericht 5 april 2016

Belastingdienst te snel met digitaliseren van blauwe envelop

De Belastingdienst heeft de belangen van mensen die berichten niet digitaal kunnen of willen ontvangen uit het oog verloren. Dat constateert de Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, na onderzoek. Bij het digitaliseren van het berichtenverkeer tussen de…
Lees meer

4. Bescherming van rechten

Een essentieel kenmerk van de rechtsstaat is dat de overheid zich aan de wet moet houden en vrijheden en rechten van burgers niet zonder meer mag beperken of afpakken. De Nationale ombudsman krijgt geregeld klachten over het recht op veiligheid en vrijheid of het toepassen van het geweldsmonopolie.

Onderzoeken in 2017:

  • Demonstratierecht

    De ombudsman onderzocht de afgelopen jaren meerdere klachten over het demonstratierecht. Met dit onderzoek wil de ombudsman uitgangspunten opstellen voor bestuurders bij het toepassen van de Wet Openbare Manifestaties. Daarin moet recht worden gedaan aan enerzijds de belangenafweging van de gemeente en anderzijds het demonstratierecht van de mensen.
    mei 2017 – oktober 2017

  • Generaal pardon

    Voor 27.000 mensen en hun kinderen die onder het generaal pardon uit 2007 vallen, blijft het Nederlanderschap en de bijbehorende rechten buiten bereik. De Nationale ombudsman en de Kinderombudsman willen met dit onderzoek bijdragen aan een optimale uitvoeringspraktijk van de naturalisatie.
    mei 2017 – oktober 2017


Eerdere onderzoeken:

Nieuwsbericht 16 maart 2016

Ombudsman start onderzoek aanhoudingen Feyenoord supporters

De Nationale ombudsman start een onderzoek naar het grote aantal aanhoudingen van Feyenoordsupporters op zondag 21 februari jl. Met dit onderzoek wil hij een vollediger beeld van de gebeurtenissen krijgen. Hij werkt daarbij op onderdelen samen met de Gemee…
Lees meer
Nieuwsbericht 20 juli 2016

Ombudsman onderzoekt bewijsnood bij naturalisatie

De Nationale ombudsman start een onderzoek naar de manier waarop de IND omgaat met bewijsnood bij naturalisatieverzoeken van zogeheten pardonners. Hij heeft meerdere signalen en klachten ontvangen van mensen die bij een naturalisatieverzoek niet de vereist…
Lees meer

5. Inspraak en participatie

De relatie burger-overheid is sterk in beweging. Participatie en inspraak zijn daar van grote invloed op. De Nationale ombudsman ontvangt klachten van mensen over deze onderwerpen, bijvoorbeeld over handhaving. Burgerparticipatie daagt de overheid uit te innoveren. De overheid moet een evenwicht vinden tussen de vragende mensen, het algemeen belang en andere mensen.

Onderzoeken in 2017:

  • Burgerinitiatieven

    De ombudsman onderzoekt hoe gemeenten invulling geven aan hun rol met burgerinitiatieven.
    juli 2017 – december 2017

  • De kunst van handhaven ( een vervolg)

    In dit onderzoek analyseert de Nationale ombudsman de klachten die sinds 2010 zijn ontvangen en hoe deze zich verhouden tot de Handhavingswijzer. In het rapport geeft hij een antwoord op de vraag, welke lessen er te leren zijn uit deze klachten.
    januari 2017-maart 2017


Eerdere onderzoeken:

Nieuwsbericht 31 maart 2017

Helder handhaven door de bril van de burger

In het rapport ´de kunst van handhaven´ concludeert de Nationale ombudsman dat behoorlijk handhaven een complexe aangelegenheid is, omdat het in de kern om botsende belangen gaat. Iedereen kent de voorbeelden: een café blijft te lang open en omwonenden erv…
Lees meer