Leefbaarheid 2021

Op deze pagina

    LeefbaarheidVeranderingen in de omgeving waar burgers wonen, werken en leven, hebben grote impact op deze burgers. De daarmee gepaard gaande Omgevingswet treedt naar verwachting op 1 januari 2022 in werking. De Nationale ombudsman heeft in 2020 al aandacht gevraagd voor het burgerperspectief in deze wet, om te voorkomen dat burgers met vragen of klachten van het kastje naar de muur worden gestuurd.

    Ook in 2021 worden verschillende activiteiten verricht om ervoor te zorgen dat ze bij de overheid het burgerperspectief niet uit het oog verliezen.

    Daarnaast gaat de Nationale ombudsman de overheid handvatten bieden voor vraagstukken op het gebied van de energietransitie. Bovendien blijft de leefbaarheid van de Groningers, volwassenen en kinderen een aandachtspunt voor de ombudsman. Zij hebben de gevolgen van de gaswinning aan den lijve ondervonden en moeten door de overheid geholpen worden met voortvarende en passende oplossingen. Datzelfde geldt voor inwoners van andere gebieden, zoals Zuid-Limburgers die de gevolgen van de kolenmijnbouw nu nog merken. Ook de Kinderombudsman volgt dit thema, omdat kinderen veel waarde hechten aan een gezonde en veilige leefomgeving, zoals blijkt uit bijvoorbeeld hun betrokkenheid bij de klimaatacties.

    Op de agenda in 2021

    Omgevingswet

    De Omgevingswet treedt naar verwachting in 2022 in werking. Het is de bedoeling dat de Omgevingswet het omgevingsrecht voor burgers toegankelijker en eenvoudiger maakt. Denk aan kortere procedures en geen waaier aan wet- en regelgeving meer. Dat zijn mooie uitgangspunten, die tegelijkertijd veel van burgers vragen: omgaan met het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DS) bijvoorbeeld, of zelf een participatietraject opzetten of daaraan deelnemen.

    In 2019 heeft de Nationale ombudsman al aandacht besteed aan de voorbereiding op de Omgevingswet. Er zijn verschillende regiobijeenkomsten met ruim veertig gemeenten, omgevingsdiensten en waterschappen georganiseerd. Samen met deze overheidsinstanties is een aantal aandachtspunten vastgesteld, die de overheid op het netvlies moet houden. Om het burgerperspectief in de dienstverlening goed te kunnen borgen. Zo moet de overheid onder meer bepalen wat minimaal aan dienstverlening van haar mag worden verwacht. Hoe houdt zij haar informatie toegankelijk en begrijpelijk? Wat moet er in de organisatie van overheidsinstanties veranderen en op welke manier kunnen zij samenwerken voor een goede uitvoering van de wet? En hoe kan de overheid straks burgers ondersteunen die zelf een participatietraject moeten organiseren wanneer zij een vergunning aanvragen?

    In 2020 heeft de Nationale ombudsman tijdens regiobijeenkomsten opnieuw met verschillende gemeenten, omgevingsdiensten en waterschappen gesproken. Hoe staat het er inmiddels met de voorbereiding voor? Zijn de eerder geformuleerde aandachtspunten nog steeds relevant? Of zijn er nieuwe bijgekomen?

    Ook in 2021 blijft de ombudsman aandacht vragen voor de aandachtspunten en worden deze verder uitgediept.

    Energietransitie

    De energietransitie is complex en veelomvattend. Deze gaat voor grote veranderingen zorgen voor de overheid, burgers en bedrijven. Ook hier moet de overheid ervoor zorgen dat zij het burgerperspectief in de voorbereidingen en dienstverlening niet uit het oog verliest. Wat mogen burgers van de overheid verwachten? Bedrijven spelen een belangrijke rol; gedacht kan worden aan energiemaatschappijen en windmolenparken. Wat is de rol van de overheid, wanneer burgers te maken hebben met private partijen en er met hen niet uitkomen? Waar moeten zij dan zijn voor zeggenschap of een klacht? Hoe zorgt de overheid ervoor dat er geen kloof ontstaat tussen burgers die wel en niet mee kunnen doen?

    Daarnaast is energietransitie voor veel burgers nog een abstract begrip en een ver-van-hun-bedshow. Hoe zorgt de overheid ervoor dat burgers hierover goed worden geïnformeerd, zodat zij zich kunnen voorbereiden en bijvoorbeeld weten waar ze welke subsidies kunnen aanvragen? De Nationale ombudsman heeft zich in 2020 over deze en andere vraagstukken gebogen.
    In 2021 gaat de Nationale ombudsman hierover verder in gesprek met burgers, de overheid en andere stakeholders om vervolgens handvatten – expliciet vanuit burgerperspectief - voor de overheid te bieden.

    Gevolgen gaswinning Groningen

    De grootschalige gaswinning in Groningen leidde tot verzakkingen van de bodem en tot aardbevingen. De inwoners ondervinden hiervan nog altijd de gevolgen. Er is sprake van schade aan woningen en de vraag of gebouwen veilig zijn. De leefbaarheid in het gaswinningsgebied staat onder druk. In de afgelopen jaren bezocht de Nationale ombudsman meerdere keren het bevingsgebied. Ook deed hij oproepen om aandacht te hebben voor het burgerperspectief, de sociale samenhang en het belang van het herstel van vertrouwen.

    Inmiddels is een aantal stappen gezet en neemt de overheid de verantwoordelijkheid voor de schadevergoedingen en de versterkingsoperatie. Toch verkeren nog steeds veel inwoners in onzekerheid over vergoeding van schade en de vraag of en wanneer hun woning voor versterking in aanmerking komt en welke inbreng zij daar zelf bij kunnen hebben. Ook duurt het lang voordat een beslissing wordt genomen. De impact die dit heeft op veel bewoners, waaronder ook kinderen, is groot en baart de Nationale ombudsman en de Kinderombudsman zorgen.

    De Nationale ombudsman zal ook in 2021 het gebied bezoeken en met inwoners en andere betrokkenen bespreken in hoeverre er voortgang wordt geboekt en welke knelpunten opgelost moeten worden. Ondertussen blijft hij de overheid aanspreken op haar verantwoordelijkheid – indien nodig. De behandeling van individuele klachten gaat onverminderd door.

    Infrastructuur Caribisch Nederland

    De ombudsman ontvangt regelmatig klachten en signalen van inwoners van de drie eilanden over gebrekkige voorzieningen in Caribisch Nederland. Zo zijn de wegen op alle eilanden in slechte staat, is er niet op de alle delen van de eilanden internet beschikbaar en hebben niet alle huishoudens elektriciteit. Tot voor kort was de watervoorziening op Sint Eustatius een probleem. En hoewel er voorlopige maatregelen zijn getroffen ter verbetering, is er nog geen structurele oplossing voor het probleem met de watervoorziening. Ook openbaar vervoer is niet aanwezig op de eilanden.

    Vanuit de Rijksoverheid worden aan de openbare lichamen in Caribisch Nederland verschillende soorten subsidies verstrekt om de infrastructuur te verbeteren. De ombudsman vraagt zich echter af hoe het komt dat ondanks deze subsidies de voorzieningen nog steeds niet op het gewenste niveau zijn.