Over de Nationale ombudsman
De Nationale ombudsman behandelt klachten van burgers over de overheid. De Nationale ombudsman is onafhankelijk en onpartijdig. Alex Brenninkmeijer is de Nationale ombudsman, maar hij doet zijn werk samen met zo’n 170 medewerkers en drie substituut-ombudsmannen Frank van Dooren, Addie Stehouwer en Kinderombudsman Marc Dullaert. Wij helpen niet alleen burgers die een probleem hebben met de overheid. We leggen overheidsinstanties ook uit hoe ze moeten handelen. Bij problemen of klachten start de Nationale ombudsman een onderzoek. Alle betrokkenen zijn verplicht om aan onze onderzoeken mee te werken.
Eerst klagen bij de overheidsinstantie zelf
De Nationale ombudsman is een voorziening ‘in de tweede lijn’. Dat betekent dat u met een klacht eerst gebruik moet maken van de klachtregeling bij de overheidsinstantie. Pas als u er samen met de overheidsinstantie niet uitkomt, kan de Nationale ombudsman uw klacht behandelen.
Wat wel en niet mag (bevoegdheden)
Wat de Nationale ombudsman wel en niet mag doen, ligt vast in de wet. Er is een wet Nationale ombudsman, ons bureau is opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht en we zijn verankerd in de grondwet (hoofdstuk 4, artikel 78a).
De Nationale ombudsman doet onderzoek naar aanleiding van klachten van burgers. Hij kan ook een onderzoek starten op eigen initiatief.
In het onderzoek heeft de Nationale ombudsman veel bevoegdheden. Zo is de overheidsinstantie verplicht om mee te werken aan het onderzoek van de ombudsman. Ook voor getuigen is het onderzoek niet vrijblijvend; meewerken aan een onderzoek is verplicht. De ombudsman mag zelfs zo ver gaan dat hij getuigen thuis laat ophalen om aan het onderzoek mee te werken.
De Nationale ombudsman heeft bijna de hele overheid als werkterrein: de ministeries en hun onderdelen, andere bestuursorganen (zoals de Sociale Verzekeringsbank en de Dienst Uitvoering Onderwijs (voorheen Informatie Beheer Groep), de politie, de waterschappen, de provincies en een groot aantal gemeenten.
Vanaf 10 oktober 2012 is de Nationale ombudsman ook bevoegd om klachten over de lokale besturen op de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba te behandelen. Dit betekent dat de Nationale ombudsman klachten mag behandelen over alle overheidsinstanties. Overheidsinstanties zijn bijvoorbeeld de belastingdienst, het Openbaar Ministerie, politie en burgerzaken.
Alleen over gedragingen
De Nationale ombudsman behandelt geen klachten over het beleid van de regering, of over de inhoud van wetten. Wel als het over gedragingen gaat; dus over de manier waarop instanties hun overheidstaken uitvoeren. Dan mag de Nationale ombudsman een onderzoek beginnen. Bijvoorbeeld als een brief of verzoek traag behandeld is of als er geen reactie komt op een vraag van een burger. Of als een wettelijk voorschrift onjuist wordt toegepast.
Als de burger bezwaar kan maken of in beroep kan gaan bij de overheidsinstantie zelf, dan moet de Nationale ombudsman daar eerst naar verwijzen.
Geen macht wel gezag
De overheidsinstantie waarover de klacht gaat, bepaalt zelf welke gevolgen het oordeel van de Nationale ombudsman heeft. Daarin is het oordeel van de Nationale ombudsman anders dan de uitspraak van de rechter. Een uitspraak van een rechter is bindend. Uitspraken van de Nationale ombudsman kunnen niet worden afgedwongen. De Nationale ombudsman moet het dus hebben van zijn gezag. Dat gezag wordt vooral bepaald door de kwaliteit van het werk: een zorgvuldig onderzoek naar de feiten, een goed onderbouwde en overtuigende beoordeling en een rapportage in leesbare vorm.
Het bureau Nationale ombudsman
Zo’n 170 medewerkers ondersteunen de Nationale ombudsman in zijn werk. Veel van deze medewerkers zijn jurist; zij werken in vijf onderzoeksteams:
- Team Veiligheid, Justitie en Vreemdelingen
- Team Werk, Inkomen en Onderwijs I
- Team Werk, Inkomen en Onderwijs II
- Team Wonen, Leefomgeving en Mobiliteit
- Team Zorg
Medewerkers van de Frontoffice behandelen vragen van burgers per telefoon of e-mail.
De andere afdelingen (Facilitaire dienst, ICT, secretariaten, Communicatie en Bibliotheek, Strategie en Beleid en Personeel en Financiën) ondersteunen het bureau op een andere manier.
Klacht over de Nationale ombudsman
Indien iemand een klacht heeft over de Nationale ombudsman, dan valt die onder de Klachtregeling Bureau Nationale ombudsman. Deze regeling geldt als u klaagt over de manier waarop u door de Nationale ombudsman behandeld bent. Uitspraken van de ombudsman in kranten en op televisie zullen hier in het algemeen niet toe behoren, omdat u door deze uitspraken niet persoonlijk benaderd, behandeld of benadeeld bent. Klachten over mediaberichtgeving passen meestal niet in de klachtregeling.
