Organisatie Taak en bevoegdheid
In de Wet Nationale ombudsman zijn onder meer de taak en de bevoegdheden van de ombudsman vastgelegd. De taak van de Nationale ombudsman is het doen van onderzoek naar aanleiding van klachten van burgers. Daarnaast kan hij op eigen initiatief een onderzoek starten.
Het werkterrein van de ombudsman bestrijkt vrijwel de gehele overheid. Het gaat om honderden instanties, zoals de ministeries en hun onderdelen, andere bestuursorganen (zoals de Sociale Verzekeringsbank en de Informatie Beheer Groep), de politie, de waterschappen, de provincies en een groot aantal gemeenten.
De Nationale ombudsman is bevoegd om gedragingen van bestuursorganen te onderzoeken, maar dit geldt niet voor alle gedragingen. De bevoegdheid van de Nationale ombudsman betreft de uitvoering van overheidstaken. Bijvoorbeeld de trage behandeling van brieven of verzoeken, het niet reageren op uitspraken van verzoeker, of onjuiste toepassing van wettelijke voorschriften. De ombudsman zal dan ook geen klachten behandelen over het algemeen regeringsbeleid of over de inhoud van wetten. Als voor de burger de weg open staat van bezwaar of beroep, zal hij daarnaar verwezen worden.